{"id":25412,"date":"2020-05-06T10:12:15","date_gmt":"2020-05-06T08:12:15","guid":{"rendered":"http:\/\/mosir-ketrzyn.pl\/?p=25412"},"modified":"2023-08-24T07:36:40","modified_gmt":"2023-08-24T05:36:40","slug":"historia-ketrzynskiego-sportu-cz-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mosir-ketrzyn.pl\/index.php\/2020\/05\/06\/historia-ketrzynskiego-sportu-cz-i\/","title":{"rendered":"Historia k\u0119trzy\u0144skiego sportu cz. I – sport do 1945 roku"},"content":{"rendered":"

Zgodnie z wcze\u015bniejsz\u0105 zapowiedzi\u0105, niniejsz\u0105 publikacj\u0105 rozpoczynamy cykl artyku\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych historii<\/strong>\u00a0k\u0119trzy\u0144skiego sportu rozpoczynaj\u0105c od powstaj\u0105cych w XIX w K\u0119trzynie (\u00f3wczesnym Rastenburgu) pierwszych klub\u00f3w sportowych. Publikacja pochodzi z ksi\u0105\u017cki Tadeusza Korowaja \u201eRastenburg\/K\u0119trzyn. Dzieje miasta\u201d wydanej w 2012 roku. Zamieszczone fotografie pochodz\u0105 z prywatnych zbior\u00f3w autora ksi\u0105\u017cki.<\/strong><\/p>\n

Sport w Rastenburgu \u2013 kluby sportowe<\/strong><\/p>\n

W wyniku rozwoju gospodarczego XIX-wiecznej Europy pojawi\u0142 si\u0119 problem sp\u0119dzania wolnego czasu, a jego organizacj\u0105 zaj\u0119\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju towarzystwa i kluby. Pierwsze towarzystwo sportowe zosta\u0142o za\u0142o\u017cone w 1865r. i by\u0142o jednym z najstarszych na terenie Prus. Nazywa\u0142o si\u0119 M\u0119skie Towarzystwo Gimnastyczne (Manner-Turn-Verein, w skr\u00f3cie MTV). Starszymi towarzystwami by\u0142y MTV w Kr\u00f3lewcu (za\u0142. w 1842r.), Bydgoszczy i Toruniu (oba za\u0142. w 1860r.). W tym samym czasie (1865r.) powsta\u0142y towarzystwa gimnastyczne w Olecku, Pas\u0142\u0119ku i Prostkach. Za\u0142o\u017cycielem i wielkim propagatorem towarzystwa gimnastycznego w Rastenburgu by\u0142 \u00f3wczesny dyrektor gimnazjum F. Jahn, kt\u00f3ry potem zosta\u0142 patronem placu sportowego.<\/p>\n

W sali bankietowej restauracji \u201eTinney\u201d (po 1945r., a\u017c do 1990r. restauracja \u201eLudowa\u201d w budynku przy ul. Sikorskiego 4) grupa mieszka\u0144c\u00f3w, mi\u0142o\u015bnik\u00f3w sportu za\u0142o\u017cy\u0142a 15 lipca 1908r. Rastenburskie Towarzystwo Sportowe (Rastenburger-Sport-Verein, w skr\u00f3cie RSV). Pierwszym prezesem zosta\u0142 Audorsch, nauczyciel preparandy. Towarzystwo posiada\u0142o pocz\u0105tkowo trzy sekcje: pi\u0142ki no\u017cnej, lekkoatletyki i boksu. Zawody odbywa\u0142y si\u0119 terenie stadniny koni i w sali sportowej przy placu Lipowym (ob. pl. Armii Krajowej). Towarzystwo rozwin\u0119\u0142o si\u0119 w czasach, kiedy prezesem by\u0142 miejscowy jubiler, Waldemar Scheffler. Za jego kadencji, w latach 1934-37 przy hali sportowej wzniesionej w 1921r. wybudowano stadion miejski, kt\u00f3ry zosta\u0142 nazwany imieniem W. Schefflera jako dow\u00f3d uznania za wk\u0142ad w rozw\u00f3j sportu.<\/p>\n

Najbardziej znana by\u0142a sekcja hokeja na lodzie, kt\u00f3rej zawodnicy wywalczyli pi\u0119ciokrotnie z rz\u0119du tytu\u0142 mistrz\u00f3w Niemiec (lata 1937-41), a jej kapitan, Herbert Schibukat bra\u0142 udzia\u0142 w olimpiadzie zimowej w 1936r. (Ga-Pa) i w 1952r. (Oslo). Pocz\u0105tkowo mecze rozgrywano na tafli jeziorka, G\u00f3rnego Stawu, a potem na lodowisku z pe\u0142nym o\u015bwietleniem, trybunami i nag\u0142o\u015bnieniem, wykonanym w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci stadionu miejskiego. Tam te\u017c rozegrano w marcu 1934r. s\u0142ynny mecz z dru\u017cyn\u0105 kanadyjsk\u0105.<\/p>\n

Opr\u00f3cz dru\u017cyny hokeja na lodzie, RSV posiada\u0142a te\u017c sekcj\u0119 lekkoatletyczn\u0105 i pi\u0142ki no\u017cnej, kt\u00f3rej dru\u017cyna wyst\u0119powa\u0142a w rozgrywkach ligi prowincji (Landesliga) razem z VfB Konigsberg, Prussia-Samland Insterburg, Masovia Lyck czy Hindenburg Allenstein. Najbardziej znani zawodnicy RSV dru\u017cyny pi\u0142ki no\u017cnej to m.in. bracia Fritz, Willy i Erhard Kohn, Gustaw Galitzki, Otto Krause, F. Kluwe, P. Kijewski, Emil i Paul Perkun, F. Eder i bramkarz Fabritz. Spore osi\u0105gni\u0119cia mia\u0142a te\u017c sekcja lekkoatletyczna RSV. Do 1934r. by\u0142a to tylko dru\u017cyna m\u0119ska, bowiem panie nale\u017ca\u0142y do Towarzystwa Gimnastycznego (Verein fur Leibesubungen, w skr\u00f3cie VfL). Treningi i zawody lekkoatletyczne zawodniczek odbywa\u0142y si\u0119 na placu Jahna. Kiedy w 1934r. oba towarzystwa (VfL i RSV) po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119, wtedy zawody i treningi przeniesiono na teren stadionu miejskiego. Niema\u0142\u0105 rol\u0119 w rozwoju sportu odegra\u0142 garnizon wojskowy, kt\u00f3ry organizowa\u0142 zawody. W tym czasie popularne ju\u017c by\u0142y cykliczne imprezy. Najwi\u0119ksz\u0105 imprez\u0105 lekkoatletyczn\u0105 by\u0142y zorganizowane w 1937r. narodowe zawody lekkoatletyczne z udzia\u0142em wielu sportowc\u00f3w. Impreza mia\u0142a bogat\u0105 opraw\u0119 i by\u0142a wielkim \u015bwi\u0119tem dla miasta i powiatu. Honorowy patronat obj\u0105\u0142 dow\u00f3dca garnizonu, genera\u0142 F. Neuling, kt\u00f3ry dekorowa\u0142 zwyci\u0119zc\u00f3w. W\u015br\u00f3d bardziej znanych zawodnik\u00f3w uczestnicz\u0105cych w zawodach by\u0142 Karl Hein \u2013 z\u0142oty medalista w pchni\u0119ciu kul\u0105 na olimpiadzie w Berlinie w 1936r., a tak\u017ce srebrny medalista olimpijski \u2013 Blask. Po tych zawodach klub sta\u0142 si\u0119 jedynym w swoim rodzaju centrum sportowym dla wielu innych towarzystw sportowych prowincji, a stadion jako jeden z nielicznych w tamtym okresie posiada\u0142 pe\u0142ne wyposa\u017cenie wraz z infrastruktur\u0105 towarzysz\u0105c\u0105 (dwie p\u0142yty boiska, bie\u017cnie, lodowisko, hal\u0119 sportow\u0105 z zapleczem).<\/p>\n

Cz\u0142onkowie obydwu towarzystw gimnastycznych trenowali tak\u017ce p\u0142ywanie na G\u00f3rnym Stawie. Treningi odbywa\u0142y si\u0119 wieczorami, bowiem przed po\u0142udniem odbywa\u0142y si\u0119 tam zaj\u0119cia dla \u017co\u0142nierzy miejscowego garnizonu i uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142, a po po\u0142udniu dla mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Potem przeniesiono je na teren wybudowanego w 1934r. basenu miejskiego (ob. kompleks rekreacyjno-sportowy \u201eK\u0119trzynianka\u201d przy ul. Szpitalnej 1), za\u015b drewniane k\u0105pielisko na jeziorku zosta\u0142o rozebrane.<\/p>\n

Wspomnie\u0107 wypada, \u017ce dru\u017cyna RSV pi\u0142ki r\u0119cznej zdobywa\u0142a w latach 30. tytu\u0142 mistrza ligi prowincji wschodniopruskiej.<\/p>\n

Nieopodal G\u00f3rnego Stawu mie\u015bci\u0142a si\u0119 siedziba Klubu W\u0119dkarskiego \u201eSzcz\u0119\u015b\u0107 Bo\u017ce\u201d (Anglerclub \u201eGluckauf\u201d) oraz Towarzystwa Lotniarzy (Luftwarht-Verein Rastenburg). Towarzystwo za\u0142o\u017cone zosta\u0142o w 1931r. przy szkole zawodowej (Berufschule), kt\u00f3ra mie\u015bci\u0142a si\u0119 najpierw w budynkach koszar artylerii, a potem w budynku przy obecnej ul. Asnyka. Mi\u0142o\u015bnicy lotniarstwa pod okiem instruktor\u00f3w budowali motolotnie.<\/p>\n

W 1903r. powsta\u0142 Klub Cyklist\u00f3w (Radfahreklub), kt\u00f3ry skupia\u0142 rowerzyst\u00f3w z terenu powiatu. Spor\u0105 grup\u0119 mi\u0142o\u015bnik\u00f3w motoryzacji skupia\u0142o Towarzystwo Automobilowe (Motorradclub Rastenburg). Cz\u0142onkowie klubu organizowali wycieczki krajoznawcze po terenie powiatu. Dominowa\u0142y oczywi\u015bcie motocykle produkcji niemieckiej (BMW, Zundapp, DKW). Tym, czym dla m\u0142odych mieszka\u0144c\u00f3w miasta by\u0142 klub automobilowy, tym dla m\u0142odzie\u017cy wiejskiej by\u0142o Towarzystwo Je\u017adzieckie (Reiterverein). Ka\u017cdy cz\u0142onek towarzystwa musia\u0142 posiada\u0107 obowi\u0105zkowo rumaka, na kt\u00f3rym uczestniczy\u0142 w r\u00f3\u017cnych paradach, pokazach czy wy\u015bcigach konnych. Zawody te odbywa\u0142y si\u0119 na r\u00f3wninnych \u0142\u0105kach wzd\u0142u\u017c rzeki Guber w okolicach Kotkowa. Znajdowa\u0142a si\u0119 tam trybuna, kt\u00f3rej pozosta\u0142o\u015bci zachowa\u0142y si\u0119 do dzi\u015b. Natomiast m\u0142odzie\u017c z miasta mog\u0142a trenowa\u0107 na terenie stadniny koni (Landgestut).<\/p>\n

Do 1945r. by\u0142y dwa kluby tenisowe: Towarzystwo Tenisowe \u201eNiebiesko-Bia\u0142y\u201d (Tennisverein \u201eBlau-Weiss\u201d), co symbolizowa\u0107 mia\u0142o kolory flagi miejskiej i Akademicki Klub Tenisowy (Akademischen Tennisklub Rastenburg). Siedziby klub\u00f3w i korty tenisowe mie\u015bci\u0142y si\u0119 obok siebie, za parkiem miejskim przy szpitalu, na placu Jahna. W pobli\u017cu dzisiejszych ul. Limanowskiego i Reymonta by\u0142y te\u017c prywatne korty tenisowe, kt\u00f3re s\u0105siadowa\u0142y z placem sportowym ufundowanym przez Hermanna Reschke, zas\u0142u\u017conego spo\u0142ecznika, w\u0142a\u015bciciela odlewni \u017celiwa, radnego. Miasto mog\u0142o pochwali\u0107 si\u0119 sporymi osi\u0105gni\u0119ciami w tenisie, a najlepszym by\u0142 Ferdinand (Ferdi) Geisendorf (1.09.1908-11.06.1994), dwukrotny mistrz Mazur cyklu turniej\u00f3w tenisa prowincji wschodniopruskiej. Po uko\u0144czeniu miejscowego gimnazjum studiowa\u0142 medycyn\u0119 w Kr\u00f3lewcu, a p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 jednym z pierwszych asystent\u00f3w prof. L. Diehla (chirurgia i ginekologia). B\u0119d\u0105c jeszcze uczniem gimnazjum, rozpocz\u0105\u0142 gr\u0119 w tenisa i r\u00f3wnolegle pobiera\u0142 nauki gry na skrzypcach (w szkolnej orkiestrze gra\u0142 pierwsze skrzypce). Jako utalentowany ch\u0142opak dorabia\u0142 z koleg\u0105 (Gerhard Schulz na pianinie), przygrywaj\u0105c w czasie projekcji niemych film\u00f3w w kinie. Za zarobione pieni\u0105dze kupowa\u0142 instrumenty muzyczne oraz sprz\u0119t sportowy potrzebny do gry w tenisa. Jako cz\u0142onek Tennisverein \u201eBlau-Weiss\u201d, a p\u00f3\u017aniej Akademischen Tenisklub bra\u0142 udzia\u0142 w cyklach turniej\u00f3w tenisowych rozgrywanych na terenie Prus Wschodnich. Coroczne turnieje tenisowe, rozgrywane wiosn\u0105 i latem, odbywa\u0142y si\u0119 kolejno w nast\u0119puj\u0105cych miastach: E\u0142k, Bartoszyce, Gi\u017cycko, Mr\u0105gowo, Olsztyn, Wystru\u0107, Kr\u00f3lewiec. W\u015br\u00f3d widz\u00f3w przewa\u017ca\u0142a \u015bmietanka towarzyska miasta i powiatu, by\u0142 to bowiem sport dla elity, dla kt\u00f3rej turnieje by\u0142y okazj\u0105 do spotka\u0144 towarzyskich.<\/p>\n\n\t\t\t